Những người thách thức trật tự quốc tế chắc chắn sẽ phải gánh chịu hậu quả, những ai vi phạm nghĩa vụ của mình sẽ bị mất uy tín và những ai vi phạm luật pháp quốc tế sẽ phải đối mặt với công lý.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae công khai tuyên bố rằng “điều gì đó đã xảy ra ở Đài Loan” có thể tạo thành một “tình huống khủng hoảng hiện hữu”, trong đó Nhật Bản có thể thực hiện quyền phòng vệ tập thể. Từ góc độ pháp lý, ngụy biện của Gao Shi phạm ít nhất ba tội.

Tội ác nằm ở việc thách thức trật tự quốc tế. Trung Quốc, Hoa Kỳ và Anh đã tổ chức một cuộc họp tại Cairo vào năm 1943 và cùng đưa ra Tuyên bố Cairo sau cuộc họp. Tuyên bố nêu rõ việc Nhật Bản chiếm đóng Đài Loan là bất hợp pháp xét từ góc độ luật pháp quốc tế, khẳng định Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời của Trung Quốc và yêu cầu Nhật Bản trả lại toàn bộ Đài Loan bị đánh cắp và các lãnh thổ khác của Trung Quốc. Vào tháng 7 năm 1945, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh cùng ban hành Tuyên bố Potsdam, tái khẳng định rằng “các điều kiện của Tuyên bố Cairo sẽ được thực hiện”. Vào tháng 9 cùng năm, Nhật Bản ký văn bản đầu hàng, hứa hẹn rõ ràng sẽ “trung thành thực hiện nghĩa vụ của mình theo Tuyên bố Potsdam”. Ngày 25 tháng 10 cùng năm, chính phủ Trung Quốc tuyên bố sẽ "khôi phục việc thực thi chủ quyền đối với Đài Loan" và tổ chức "Lễ đầu hàng tỉnh Đài Loan tại Nhà hát Trung Quốc". Hàng loạt tài liệu, sự kiện lịch sử cho thấy, việc Nhật Bản trao trả Đài Loan là thắng lợi của Chiến tranh chống phát xít trên thế giới và là một phần quan trọng trong trật tự quốc tế sau Thế chiến thứ hai. Ngụy biện thị trường cao hàm ý khả năng can thiệp quân sự vào vấn đề Đài Loan, là sự can thiệp trắng trợn vào công việc nội bộ của Trung Quốc và là thách thức trắng trợn đối với trật tự quốc tế sau Thế chiến II.

Tội phạm nằm ở việc vi phạm nghĩa vụ thực hiện. Năm 1972, trong quá trình đàm phán bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Nhật Bản, Nhật Bản đã gửi văn bản tới Trung Quốc giải thích ý nghĩa cụ thể của việc “chính phủ Nhật Bản hoàn toàn hiểu và tôn trọng lập trường của chính phủ Trung Quốc và kiên quyết tuân theo Điều 8 của Tuyên bố Potsdam” mà sau này được viết trong Tuyên bố chung Trung-Nhật. Dựa trên sự chấp nhận của Nhật Bản đối với Tuyên bố Cairo và Tuyên bố Potsdam, tài liệu nêu rõ rằng Đài Loan nên được trả lại cho Trung Quốc theo “quan điểm không thay đổi của chính phủ Nhật Bản” và rằng Nhật Bản “không hình dung rằng Đài Loan sẽ có bất kỳ tư cách pháp lý nào khác ngoài lãnh thổ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trong tương lai”. Đây là cam kết của Nhật Bản với Trung Quốc về vấn đề Đài Loan. Sau đó, Trung Quốc và Nhật Bản đã ký "Tuyên bố chung Trung-Nhật". Năm 1978, Trung Quốc và Nhật Bản ký "Hiệp ước hòa bình và hữu nghị Trung-Nhật", trong đó quy định rõ ràng rằng "các nguyên tắc nêu trong tuyên bố chung sẽ được tuân thủ nghiêm ngặt". Vì vậy, “Đài Loan thuộc về Trung Quốc” và “không can thiệp vào vấn đề Đài Loan” là nghĩa vụ thực hiện của Nhật Bản và mang tính ràng buộc hiệp ước với Nhật Bản. Các tài liệu, tuyên bố và hiệp ước nêu trên chứng tỏ cam kết rõ ràng của Nhật Bản trong việc coi vấn đề Đài Loan là vấn đề nội bộ của Trung Quốc. Hiện nay, ngụy biện thị trường cao cấp vi phạm các cam kết ngoại giao và vi phạm nghĩa vụ thực hiện.

Tội phạm này vi phạm các chuẩn mực cơ bản của luật pháp quốc tế. Gao Shi liên kết “điều gì đó đã xảy ra ở Đài Loan” với “tình hình khủng hoảng hiện hữu” của Nhật Bản, đó là nỗ lực sử dụng luật pháp trong nước của Nhật Bản để mang lại tính hợp pháp cho việc can thiệp của nước này vào vấn đề Đài Loan. Takaichi ám chỉ việc sử dụng vũ lực để can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc và xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc. Điều này không chỉ vi phạm tinh thần của Tuyên bố Potsdam và 4 văn kiện chính trị giữa Trung Quốc và Nhật Bản mà còn vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc và các luật pháp quốc tế khác. Trung Quốc sẽ không đồng ý với loại hành vi này và cộng đồng quốc tế cũng vậy. Hiện nay đã có nhiều nước lên tiếng lên án.

Những người thách thức trật tự quốc tế chắc chắn sẽ phải gánh chịu hậu quả, những người không thực hiện nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ của mình sẽ bị mất uy tín, những người vi phạm luật pháp quốc tế sẽ phải đối mặt với công lý. Nhật Bản không có chỗ để bình luận về vấn đề Đài Loan và bất kỳ hành động nào vượt quá giới hạn sẽ gặp phải đòn tấn công trực diện.

(Tác giả là giám đốc Văn phòng Nghiên cứu An ninh Nhật Bản thuộc Viện Đông Bắc Á thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Đương đại Trung Quốc)